Terugblik 'Rouw in verschillende culturen'

Petra is getrouwd met Mohamed. Hun zoon Ilias kwam in 2015 om het leven bij een tragisch busongeluk in Utrecht. Beide ouders rouwen op een volstrekt andere manier en dat vraagt veel afstemming. Rouw is persoonlijk en verschillen in culturele achtergrond spelen daarbij ook een rol. Abdelkader Benali schreef op basis van hun verhaal het boek ‘Paradijsvogel boven de Hoge Woerd’.

In een vraaggesprek met Marja Bouwman van OOK vertelde Petra heel open en gedreven wat er gebeurd was en hoe zij het had ervaren. Er was veel herkenning bij de ruim twintig aanwezigen van diverse culturele komaf, deels Marokkaans, deels Antilliaans en deels Nederlands. Stilte volgde op het ritueel van het aansteken van de OOK-kaars en het noemen van de namen van al onze overleden kinderen. Een zwaar besef dat deze kinderen er niet meer zijn, dat we allemaal lotgenoten zijn in verdriet.

Het verhaal van Petra over de ontmoeting met haar Marokkaanse man, de trouwpartij in Marokko, hoe het er aan toe ging bracht een glimlach van herkenning bij de verschillende Marokkaanse aanwezigen. Typisch Marokkaans was ook de afscheidsbijeenkomst, vertelde Petra. De begrafenis zou in besloten kring zijn, zo stond op de kaart. Toch waren er tot Petra’s verbazing heel veel mensen meegekomen uit Marokkaanse kring: dat voelde warm en goed. Een Marokkaans nichtje zei tegen haar dat ze mooi vond om zoveel verhalen over Ilias te horen op de plechtigheid, dat was ze niet gewend. Dat was dan weer de Nederlandse kant.

Uitgebreid vertelde Petra tot in details hoe het rouwproces bij haar verliep en bij haar man Mohamed, waarin zochten zij houvast, wat waren hun bronnen van troost, bij wie of wat? Hoe gingen ze weer het leven zoeken en proberen te vinden, samen en apart. Een diepe wens van Petra was om Ilias door middel van een boek bij zich te houden. Haar eigen poging vond ze niet goed genoeg en toen ging ze op zoek naar een ghostwriter. Dat werd Abdelkader Benali.

Het aansprekende verhaal van Petra bracht herkenning en ook de behoefte om het eigen verhaal met anderen te delen. Al in de pauze en ook in het groepsgesprek daarna raakten de aanwezigen met elkaar in gesprek over belangrijke thema’s als ‘Wie ben ik nu, na de dood van mijn kind. Word ik ooit weer de oude en wil ik dat wel?’. Of ‘Wat zijn jouw bronnen van troost?’ en verschillende manieren om te rouwen en verschillen tussen mannen en vrouwen. Dochter Hind en zoon Younes waren er ook. Younes vertelde hoe hij eerst een periode van zinloosheid voelde, wat heeft het leven voor zin als je broertje dood is? Nu zet hij het verdriet en de woede om in kracht, om nog steeds de grote broer van Ilias te kunnen zijn, waar Ilias zo tegenop keek.

Het waren mooie gesprekken, inspirerend voor elkaar als lotgenoten. Tot slot konden we allemaal een hartje met de naam van ons dierbare kind en/of troostende boodschap op de prachtige Troostmuur hangen. Daarmee waren we de eersten in de reeks van activiteiten die de bibliotheek Overvecht in aanloop naar Allerzielen organiseert.

Het was een mooie bijeenkomst. En wil je meer weten over culturele verschillen in rouw? Leestips zijn het boek ‘Paradijsvogel boven de Hoge Woerd’ en het interview met Sabra in de laatste Nabij van oktober 2023.

Renée Lommen, OOK-lotgenoot en -vrijwilliger