In gesprek met een lotgenoot: ‘Ik wist niet dat rouw zo rauw kon zijn’

Laura zit rechts, Eva links

“Ik neem me voor de ‘waarom’-vraag niet te stellen, maar ik wil tegen lantaarnpalen schoppen en wanneer ik een dikke grauwe man op de hoek van de straat zie roken denk ik: word jij effe lekker ziek in plaats van ik.“

Het zijn woorden uit een blog (Normale dagen – Laura van Mourik) van Laura.  Ze beschrijft hoe ze er in december 2020 achter kwam dat ze kanker had. Ruim een jaar later, in januari 2022, overleed ze op 44-jarige leeftijd. We gaan in gesprek met haar zus Eva die haar nu al ruim 2,5 jaar mist.

Eva is 43 jaar, woont in Vlissingen. Ze is getrouwd met Rob, moeder van de 14-jarige Twan en heeft een hond die Joep heet. Ze is werkzaam als Hoofd Personeel & Organisatie bij een bestuur voor primair onderwijs.

Eva, je omschrijft jezelf als optimistisch, kritisch, behulpzaam, trouw en ongeduldig. En als een doener. Met welke woorden zou je je zus omschrijven?
Met ontvankelijk, nuchter, eigen, zelfspot, kritisch, heel veel humor en iemand die eigen keuzes maakt.

Je vertelde eerder dat na de scheiding van jullie ouders jullie elkaars meest stabiele factor werden. Hoe was jullie band?
Goed, vertrouwd en onvoorwaardelijk. Mijn man heeft – toen we elkaar net kenden – weleens gezegd dat als ik tussen Laura en hem zou moeten kiezen ik voor Laura zou kiezen. Ik vrees dat hij daar gelijk in had. Ze was voor mij mijn stabiele factor. Iemand waarbij ik altijd terecht zou kunnen en zij bij mij.

Hadden jullie ook veel contact met elkaar?
Laura en ik hadden voor haar ziekte al regelmatig – ik denk wel elke week – appcontact en belden regelmatig, maar zochten er niet elk week op en dat is zo gebleven. Vlak voordat duidelijk werd dat Laura ziek was, zijn wij vanuit de randstad verhuisd naar Zeeland, waardoor we in plaats van 30 minuten, 1,5 uur bij elkaar vandaag woonden. Ik heb nooit spijt gehad van mijn verhuizing, maar had ik geweten dat zij ziek zou worden, dan was ik dichterbij blijven wonen.

In 2020 bleek dat Laura ziek was. Kun je daar iets meer over vertellen?
Ja in december van dat jaar bleek dat Laura soms moeite had met slikken (ze verslikte zich b.v. in een druif). Na het Sinterklaasweekend zou ze een endoscopie hebben. Daar werd al meteen duidelijk dat het niet goed was. Laura bleek uitgezaaide slokdarmkanker te hebben.

Mijn beeld van slokdarmkanker was dat die ziekte vooral voorkwam bij oude, drinkende, dikke en rokende 50+mannen. Niet dat ik die groep kanker gun, maar het contrast met mijn zus kon niet groter zijn. Laura was sportief en leefde gezond. Ter illustratie: tijdens de eerste periode van haar ziekte en behandeling heeft ze samen met een vriendin nog meegedaan met een kwart triatlon. Dat zou ik – ook in gezonde staat –  nog niet vrijwillig doen.

Hoe heb je de periode na die diagnose ervaren?
Als heftig, maar doordat Laura Laura was voelde het – zeker als ik met haar praatte – niet de hele tijd zwaar. Zelfs toen ze mede door de pijnstilling sneller achteruit ging, kon ze soms nog grappen over zichzelf maken. Het is, naast voor Laura zelf, voor haar vriend en haar kinderen heftig geweest. Dat je partner/moeder elke dag een beetje achteruit gaat.
De wetenschap dat Laura niet meer zo lang zou hebben vond ik niet te bevatten. Ik kon mij er geen voorstelling van maken dat ze er niet zou zijn en hoe mijn leven er zonder haar uit zou zien.

Hoe ging je zus er zelf mee om?
Zoals ze met de meeste dingen omging, vanuit de situatie zoals die was. Eerlijk, ook over hoe eenzaam ziek zijn en weten dat je niet lang meer leeft is. Eerlijk over hoe erg zo het vond om haar kinderen achter te moeten laten. Eerlijk over hoe moeilijk het is als je lijf, waarmee ze alles kon en deed, door het ziek zijn veranderde. Eerlijk over hoe het echt was, maar ook altijd geïnteresseerd in hoe het voor mij was en hoe het met mij ging. Ondanks haar eigen ellende, oprechte aandacht.

Laura staat links, Eva rechts

In haar blog schrijft je zus over haar kinderen, nu 16 en 14 jaar. Het zijn confronterende woorden: ‘’Ergens lees ik het woord ‘toekomstrouw’. Ja, denk ik, dat. De hele wereld nog zien, Perzisch studeren, mijn kinderen meemaken. Gewoon: erbij zijn.’’
Hoe ging ze met haar ziek-zijn om als moeder?
Laura was geen typische moederkloek, maar mijn nichtje en neefje waren natuurlijk het allerbelangrijkst in haar leven. Laura en haar vriend (en nu haar vriend zonder haar), geven de kinderen de ruimte om zichzelf te zijn. Zoals ze zelf in haar blog schrijft was het ‘niet kunnen meemaken’ van haar kinderen het allerergste aan doodgaan. Tijdens de 13 maanden dat Laura ziek was hebben ze de kinderen steeds eerlijk geïnformeerd als er duidelijk nieuws was en de kinderen hebben al voor haar overlijden kennisgemaakt met een rouw-therapeut.

Uiteindelijk moest ze in januari 2022 afscheid van haar kinderen en ook van jou nemen. Eigenlijk al heel vlot na haar diagnose ruim een jaar eerder. Hoe snel ging alles?
In mijn herinnering werd al vrij snel na de diagnose duidelijk dat Laura niet lang meer zou hebben. Ze heeft een heftige chemo-periode gehad waar ze in eerste instantie redelijk doorheen kwam, maar de kanker overheerste. Uiteindelijk heeft ze 12 dagen na haar 44^e verjaardag – op 17 januari 2022 – euthanasie gekregen. Een vorm van overlijden die ze zelf drie jaar daarvoor (toen de vriend van mijn moeder op die manier overleed) het dapperste besluit noemde. Dat ben ik nog steeds met haar eens.

Kon je bewust afscheid van haar nemen?
Ja en nee. Toen ik Laura voor het laatst zag wist ik niet dat het de laatste keer zou zijn, maar ik ‘wist’ het wel toen ik bij haar huis wegreed. Ze vertelde tijdens dat bezoek dat het – ondanks de pijnmedicatie – eigenlijk geen leven meer was.

Wat vind je het moeilijkste na haar overlijden?
Het niet meer met haar kunnen praten, nooit meer huilen van het lachen om dezelfde onzin, onze gezamenlijke geschiedenis niet meer kunnen bespreken, niet meer praten over onze ouders, onze kinderen niet samen oud zien worden, niet meer samen klagen over rimpels en andere gebreken, geen sinterklaas en andere feestdagen samen vieren, niet meer samen uit eten, ouder worden dan mijn zus (en daar ook blij om zijn), het niet meer voelen van de onvoorwaardelijke liefde die ik voor haar en zij voor mij voelde, het niet meer hebben van een iemand die mij al mijn hele leven door- en door kent, het niet meer hebben van een gezamenlijke toekomst. Ik wist niet dat rouw zo rauw kon zijn.

Dankzij de steun van mijn man, hele fijne vriendinnen, rust en een haptonoom kon ik bij mijn verdriet komen en ontstond steeds in het jaar na haar overlijden weer meer ruimte naast het verdriet. Het verdriet is niet kleiner geworden, maar de ruimte er omheen wordt wel steeds groter. Ik mis Laura elke dag, maar ben ook gelukkig.

Praat je vaak met anderen over het verlies van je zus?
Ik ben nooit zo’n held geweest in het bij mezelf herkennen en bespreken van emoties, maar het overlijden van Laura heeft mij gedwongen dat af en toe wel te doen. Ik vind het knap als mensen aan het verlies van iemand een positieve betekenis kunnen geven – ik vind het overlijden van Laura nog steeds even zinloos – maar heb wel ervaren dat praten lucht geeft.
Ik kies er daarom bewust voor soms met anderen te delen dat mijn zus is overleden en wat dit voor mij betekent. Praten over rouw in het algemeen ben ik zeker meer gaan doen. Ik vind het belangrijk dat rouwen genormaliseerd wordt als iets dat bij het leven hoort.

Wil je de blog van lezen? Dat kan hier: https://www.lauravanmourik.nl/normale-dagen/

– Dit verhaal is geschreven door Hanna. Lotgenoot en journalist –

Dit zijn de Verbonden Broers en Zussen

Als lotgenotengroep brengen wij je in contact met andere broers en zussen, die net als jij een eigen verhaal hebben. En hoewel elk verhaal uniek is, merken wij dat lotgenoten juist veel met elkaar kunnen delen. Tijdens onze middagen is er ruimte om je eigen verhaal te delen of gewoon te luisteren naar andere broers en zussen. Onze ervaring is dat lotgenoten herkenning vinden in elkaar. Dit verbindt ons. Vandaar onze naam; Verbonden Broers en Zussen.

Wanneer je het fijn vindt om andere broers en zussen te ontmoeten en te spreken, dan ben je van harte welkom bij onze middagen. Ongeacht hoe oud je bent, hoe lang geleden het is, hoe oud jouw broer of zus is geworden of hoe je hem of haar bent verloren.

Heb je hier behoefte aan? Meld je dan aan voor een van onze activiteiten!
Je volgt ons via deze website, via Facebook of Instagram. Meer informatie over VBZ vind je hier.