Een dag voor ouders, broers en zussen in Zeeland: terugblik

Op 30 september organiseerde OOK-Zeeland een bijeenkomst voor ouders, broers en zussen. Bij de bijeenkomst werd samen ontbeten en daarna gingen de aanwezigen in twee rondes in groepjes verder.

Ronde 1: afscheid, geboortedag, sterfdag, het eerste jaar.

Een kind verliezen aan de dood slaat een gat in een gezin en haar omgeving. Wanneer duidelijk wordt dat een kind, broer, zus zal overlijden, betekent dat veel voor de dynamiek in een gezin, tussen ouders, broers en zussen en het contact met familie en vrienden. Soms gaat het in die periode heel erg vanzelf, weten jullie elkaar goed te vinden en krijgen jullie de juiste steun. Soms is dat niet het geval.

Het kan ook zijn dat je totaal onverwacht afscheid hebt moet nemen. Geen tijd meer om afscheid te nemen, niets dat zich in jou kon voorbereiden op dit grote gemis in je leven. Je realiseren dat je kind, broer, zus er niet meer is en alle vragen die je heb, vallen dan samen met het regelen en invullen van een passend afscheid.

Wanneer de uitvaart van een kind, broer, zus wordt voorbereid, is eigenlijk niets goed genoeg om te laten zien hoe mooi je kind, broer, zus was en wat een leegte het achterlaat.

Hoe verliep de voorbereiding bij jullie? Op welke manier werden gezinsleden betrokken, was daar ruimte voor? Hoe wordt de geboorte- en sterfdag van je overleden kind, broer, zus herdacht? Wat doen jullie op die dag?

Stellingen/vragen*
* In hoeverre kun je je eigen keuze maken om de geboorte- en sterfdag te  herdenken?

*Ervaar je een verschil in het herdenken van de geboortedag en de sterfdag?

*Hoe zou je willen dat mensen in je omgeving aandacht schenken aan de  geboorte- sterfdag van je overleden kind/broer/zus?

Ronde 2 Op zoek naar evenwicht en toekomstperspectief

Met de dood van een broer of zus is het gezin een ander gezin geworden. De vanzelfsprekendheid in de onderlinge relatie tussen broer(s) en zus(sen) is verdwenen. Dit geldt ook voor de relatie met ouders. Je verliest namelijk je ouders zoals je ze gekend hebt. Het kan je moeilijk vallen om aandacht voor jezelf te vragen over de dingen die je meemaakt in je leven en over wat het gemis van je broer/zus met je doet.

Het delen van rouwervaringen binnen de eigen familie is voor broers en zussen precair en ze zijn er vaak terughoudend in om hun ervaringen te delen met hun familieleden omdat die zelf al zoveel verdriet hebben. Rouwervaringen van broer en zussen komen soms pas ter sprake als er gericht naar gevraagd wordt. Zolang dit niet gebeurt, zullen familieleden mogelijk niet eens in de gaten hebben hoezeer het gezin en de relaties in de familie worden beïnvloed door het verlies van een broer of zus.

Het evenwicht in je gezin is weggevallen, waardoor onderlinge relaties veranderen.

Stellingen/vragen
* Wat helpt jou om balans in je gezin te vinden?
* Welke hulp hebben jullie hulp gezocht of gekregen? Religie? Broer, zus: heb je   steun gekregen? Van wie? Vrienden, professionele hulpverlening, iemand gezocht die in dezelfde situatie zit?
*Bij wie kun je als broer/zus terecht met je verdriet?
*Hoe hou je de herinnering aan je kind/broer of zus levend? Neem je zelf initiatief om de herinnering levend te houden? Hoe doe je dat?
*Je kind wil jou als ouder misschien beschermen voor zijn verdriet. Hoe ga je daarmee om?
*Als kind wil je je ouders wellicht niet nog meer belasten met jouw verdriet. Hoe is/was dat bij jou?
*Kun je weer blij zijn, genieten zonder schuldgevoel, gelukkig zijn? Wat kunnen wij, ouders, maar ook broers en zussen, doen om dit voor elkaar te krijgen?

Tips en opmerkingen vanuit de verschillende dialoogtafels
Wat helpt, op de een of andere manier, een beetje?
–  muziek
–  vragen stellen: hoe hou je rekening met de inbreng van alle gezinsleden; vragen stellen wat en hoe broers/zussen zouden willen herdenken, hulp.
–  bidden , religie geeft verdieping
–  gesprekken met deskundig psycholoog
–  EMDR
– Pannetje soep
– Kleine gebaren met een grote betekenis
– Arm om de schouder
– lief kaartje
– medeleven is goed, maar ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is
– doe wat je zelf vindt dat goed is, en respecteer andere meningen van je (gezins-)omgeving
– een kaars aansteken door iemand van het gezin. Geen woorden nodig dan
– liever meenemen in het dagelijkse leven dan op één speciale dag
– blijvende betrokkenheid door een heel goede vriend, die al 18 jaar de plek van het ongeluk verzorgt

Wat helpt echt niet?
– pogingen tot troost (hij is daar beter af, gelukkig hebben jullie nog kinderen etc.).
–  goedbedoelde opmerkingen ‘je moet dit eens, je moet dat eens’
– bijna idem: kijk eens naar filmpjes op Youtube
– niet begrijpende huisarts of praktijkondersteuner

Enkele zussen vertellen:
* verantwoordelijkheidsgevoel ten opzichte van ouders is heel groot
* openheid, alles samen bespreken
* afsluiten, terugtrekken
* zoveel overeenkomsten en toch zoveel verschillen
* lotgenotencontact kan ons helpen
* in eerste jaar een gespreksgroep van OOK – goede manier om 1^e jaar door te komen.

Verdere opmerkingen:
* veranderende relaties met o.a. familie en vrienden
* groot verschil in verdriet door zelfdoding, door een ziekte of door een ongeluk
* het is hard werken om de herinnering levend te houden
* goed om ervaringen te kunnen delen
* van kleine dingen weer kunnen genieten, altijd met een maar ..
* samen spreken we in engelentaal, we proberen elkaar te begrijpen
* delen is fijn.

Er wordt bekeken of deze activiteit herhaald wordt dan wel of er andere activiteiten in Zeeland worden georganiseerd. Meer informatie:

Werkgroep OOK Zeeland
Ronny Hubrechsen, Martine van Waes
Hanna Hoogerhuis, Chrisitianne de Jong en Sterra van de Walle.

zeeland@oudersoverledenkind.nl