Boekrecensie
‘Gebr.’
Ted van Lieshout is beeldend kunstenaar en auteur van vele kinder- en jeugdboeken, poëzie en enkele romans. Toen hij 22 jaar was, overleed een van zijn broers, die een jaar jonger was. Dit gegeven heeft hem geïnspireerd tot het schrijven van de jeugdroman ‘Gebr.’, al was zijn gezinssituatie in werkelijkheid heel anders dan die van het gezin in het boek. Het omslagontwerp voor dit boek is ook door Ted van Lieshout gemaakt.
De structuur van deze roman is een bijzondere. Luuk wil het dagboek van Marius redden omdat hun moeder heeft aangekondigd alle spullen van Marius te gaan verbranden. Hij gaat in het dagboek van Marius schrijven en richt zich daarbij in de ik-vorm rechtstreeks tot zijn broer. Daardoor word je direct het verhaal ingezogen en komen vooral de persoonlijke ontboezemingen en de emoties van Luuk binnen. ‘Mam maakte groot theater van haar verdriet en pap verstopte het onder zijn vel.’
Op een gegeven moment gaat Luuk ook lezen wat Marius heeft geschreven – waarvan veel over hemzelf blijkt te gaan – en daar op reageren. Door deze constructie krijgen beide broers een stem en ontstaat er een ontroerende dialoog op papier tussen de broers. Ze zijn heel verschillende persoonlijkheden, maar blijken ook meer te delen dan Luuk zich bewust was.
De wisselende emoties waar Luuk mee om moet gaan, zijn herinneringen aan de tijd met Marius, diens ziekte en overlijden, maar ook de rouw van de ouders, de verschillende manier waarop ieder gezinslid rouwt en de eenzaamheid die dat soms met zich meebrengt, zijn op een subtiele en aangrijpende manier beschreven. De overblijvende gezinsleden communiceren niet echt met elkaar over hun rouw, maar verliezen elkaar ook niet helemaal. De observaties van Luuk zijn herkenbaar en met inlevingsvermogen weergegeven. Uit een gesprek met zijn moeder:
‘Het verdriet van een moeder is groter dan het verdriet van een broer.’
‘Dat kan niet waar zijn, want u bent nog steeds iemands moeder, maar ik ben niemands broer meer.’
Het verhaal is knap opgebouwd en leest als een trein.
Luuk ervaart dat de band met zijn broer blijft bestaan. Het dagboek van Marius werkt uiteindelijk als een spiegel voor hem en brengt de broers dichter bij elkaar. Zijn broer geeft hem postuum het zetje dat hij nodig heeft om zijn ouders zijn grote geheim (dat hij op jongens valt) te vertellen, nadat hij daar lange tijd in zijn eentje mee heeft geworsteld.
Deze roman kwam in 1996 voor het eerst uit, maar is op geen enkele wijze gedateerd. Het verhaal van de twee broers en de mooie, directe schrijfstijl zijn tijdloos.
Een prachtig boek voor jongeren vanaf ongeveer 14 jaar en zeker ook voor volwassenen.
Ted van Lieshout – Gebr.
Uitgeverij J.H. Gottmer/H.J.W. Becht BV
Eerste druk 1996, achtste druk 2016
Blijf als eerste op de hoogte van nieuwe podcasts, activiteiten of nieuwsberichten en meld je aan voor onze digitale nieuwsbrief. De ‘OOK Erbij’ verschijnt maandelijks.
