Boekrecensie: Pittig

Marjolein Voorberg
Pittig
Een moeder over de zelfgekozen dood van haar zoon
Mas-communicatie.nl 2025

Al een paar keer eerder dacht Marjolein dat ze haar zoon kwijt was. De eerste keer in een groot winkelcentrum. Elon was toen drie jaar. De tweede keer bij een lange wandeling met de hondenclub over het strand en door de duinen. Hij was toen negen of tien jaar. Bij een ernstig auto-ongeluk had hij een engel op zijn schouder.

Tijdens de zwangerschap heeft Marjolein een vruchtwaterpunctie laten doen. Toen heeft men geconstateerd dat de voorste ventrikels, holtes diep in de hersenen, te veel vloeistof bevatten en wat verwijd zijn. Dat zou kunnen wijzen op een leerachterstand. Dat blijkt niet het geval te zijn. Integendeel.

Toen hij klein was bracht Marjolein hem en zijn oudere zusje naar school. Op een gevaarlijk punt wil ze de kinderen bij de hand houden. Zusje wil dat niet. ‘Ik kan het zelf.’ Elon zegt: ‘Doe het nou maar. Ze moet dat doen. Omdat ze moeder is. Dat hoort er dan bij.’

Op de middelbare school, Elon is 18 jaar, bleef hij eens ziek thuis zonder bericht. School wil een briefje van zijn ouders of een telefoontje. Elon maakt stampij: ik mag autorijden, stemmen. Moeten dan nu mijn ouders een briefje inleveren? Hij bereikt dat de Wet Elon wordt ingevoerd.

Privacy was altijd al een woord dat hij hoog in het vaandel had. Hij riep zijn moeder ter verantwoording toen zij haar dochter, Elons zus, had geïnformeerd over de datum dat hij uitslagen van onderzoeken zou krijgen.

Op 21 december 2018 raakt Marjolein haar zoon, die dan 22 jaar is, daadwerkelijk kwijt. Waar ze zolang bang voor was is gebeurd.

Elons vader Mike is joods. De keuze voor begraven is dan nauwelijks een keuze.
Tot 1 januari is het volgens de joodse traditie sjivve bij Marjolein thuis. Sjivve staat voor zeven: de zeven dagen van rouw en de zeven verwanten in de eerste graad zoals die in de Thora worden genoemd: vader, moeder, zoon, dochter, broer, zus en echtgenoot. Mike en Marjolein interpreteren dit ruim. Een paar goede vrienden van Elon komen erbij.
‘Officieel wordt een sjivve gedurende de zeven dagen na de begrafenis gehouden. In het Midden-Oosten vindt de teraardebestelling van oudsher binnen 24 uur na het overlijden plaats. Tijdens de sjivve komen familieleden en kennissen condoleren. Ze brengen voedsel mee en laten de rouwenden zien dat ze niet alleen zijn in hun verdriet.’

Een jaar na Elons overlijden gaat Marjolein in gesprek met de psychiater, waar hij onder behandeling was. Hij was bij haar gekomen met een heel duidelijk doel: afkomen van zijn anhedonie, het niet kunnen ervaren van vreugde. Bij Elon is de diagnose Gilles de la Tourette gesteld. En later in zijn leven werd duidelijk dat hij een autismespectrumstoornis had. Is er een relatie met wat al in de baarmoeder is vastgesteld? Gilles de la Tourette komt vaker voor in combinatie met autisme en de aanleg voor beide is er al voor de geboorte.

Op elke 21e van de maand sturen vrienden kaarten. Als Marjolein vraagt of de kaarten na een jaar nog niet op zijn is de reactie: ‘Wat dacht je, dat wij vinden dat het na een jaar wel klaar is? Ben je nou! Jullie hebben levenslang.’ En zo is het.

Gerie Brouwer

OOK publiceert elk kwartaal boekrecensies in haar tijdschrift Nabij. Dit tijdschrift wordt gemaakt door vrijwilligers, allen lotgenoten. Na publicatie in de Nabij verschijnt de recensie online. Wil jij een boek aan de redactie sturen, zodat het op de OOK-site komt? Stuur de redactie een recensie-exemplaar. Mail: redactie@oudersoverledenkind.nl.