Boekrecensie: Het licht van de dode sterren. Over rouw, verdriet en troost

Het licht van de dode sterren. Over rouw, verdriet en troost

Uitgeverij De Bezige Bij, 2024

Op de achterkant van het boek staat geschreven dat het een troostend boek is, door Massimo Recalcati. Dat heb ik ook zo ervaren. Zodoende kan ik degene die met rouw te maken heeft, het lezen van het boek aanraden. Hieronder geef ik weer wat me in het boek geraakt heeft.

Het boek begint met de vraag: Wat gebeurt er eigenlijk met je als je een dierbare, die jouw leven en jouw wereld zin gaven, verliest aan de dood? Het antwoord is tweeledig: enerzijds is er de fysieke verdwijning, definitief, van de dierbare en anderzijds verlies je een deel van jezelf. De relatie met de dierbare is er niet meer en daarom voel je je verloren. Vooral het feit dat de dierbare niet meer op je wacht en geen betekenis meer kan geven aan je leven doet pijn. Zodoende moet jouw wereld door dit verlies opnieuw geordend worden maar dan zonder de inbreng van de dierbare.

Dit opnieuw ordenen van je wereld is de rouwarbeid. Rouwarbeid kenmerkt zich door herdenking waarbij de verloren dierbare herdacht wordt in allerlei vormen. Dit herdenken gaat noodzakelijkerwijs gepaard met psychische pijn. De nagedachtenis en de psychische pijn kunnen niet worden beleefd zonder hiervoor tijd vrij te maken. Rouwarbeid heeft tijd nodig.

Rouwarbeid eindigt wanneer je een andere ordening hebt gevonden en je afscheid hebt genomen van je dierbare. Rouwarbeid is echter nooit helemaal klaar, er blijft altijd een restant over. Dit restant van de rouwarbeid heet nostalgie. Nostalgie is aan de ene kant het vurige verlangen van de terugkeer van je dierbare en aan de andere kant het besef van de onmogelijkheid daarvan. De nostalgie kent twee vormen, de nostalgie-treurnis en de nostalgie-dankbaarheid.
Bij nostalgie-treurnis ligt de focus op de verloren dierbare met de neiging om in het verleden te leven.
Nostalgie-dankbaarheid laat zich het beste omschrijven met de metafoor van het licht van de dode sterren, de titel van het boek.

Ons universum is immens groot waardoor het licht van de sterren er jaren over kan doen voor dat het de aarde bereikt. Ondertussen kan de ster al zijn uitgedoofd tot een dode ster, maar het licht ervan is nog zichtbaar. Zo ook met nostalgie-dankbaarheid, de focus ligt niet op de verloren dierbare maar het licht dat de dierbare tijdens zijn leven heeft uitgestraald en ons nog steeds bereikt. Dit kan het gevoel van dankbaarheid geven waarmee jij je leven weer kan laten stromen. Het is met name deze manier van kijken naar de verloren dierbare die mij geraakt heeft en me energie geeft.

René van der Rest

OOK publiceert elk kwartaal boekrecensies in haar tijdschrift Nabij. Dit tijdschrift wordt gemaakt door vrijwilligers, allen lotgenoten. Na publicatie in de Nabij verschijnt de recensie online. Wil jij een boek aan de redactie sturen, zodat het op de OOK-site komt? Stuur de redactie een recensie-exemplaar. Mail: redactie@oudersoverledenkind.nl.