Boekrecensie: Je kunt het maar één keer doen. Een persoonlijke zoektocht naar sterven, het grootste taboe in ons leven

Het Spectrum, 2020

Toen Barbara van Beukering op haar achtentwintigste werd overvallen door een ernstige paniekaanval, dacht ze niet dat het iets met de dood van haar vader te maken had. Totdat ze bij mental coach Frits Löhnen terecht kwam, die al snel het verband legde tussen het overlijden van haar vader en haar eigen doodsangst. Barbara’s vader had niet willen praten over zijn naderende dood en had zijn eigen paniek over zijn sterven overgebracht op Barbara. Toen veel later haar moeder ook ziek werd gebeurde er iets heel anders: de moeder van Barbara besloot heel rustig en overwogen afscheid te nemen van haar omgeving en liet een verdrietige, maar tevreden dochter achter, die op een mooie manier afscheid van haar moeder had kunnen nemen.

Het grote verschil tussen deze twee manieren van afscheid, zorgde ervoor dat Barbara zichzelf de vraag ging stellen:“Waarom is de éne persoon in staat zich te verhouden tot de dood en kan de ander het levenseinde tot op het laatst niet accepteren?” Het startschot van dit boek.

In Je kunt het maar één keer doen worden passages uit het persoonlijk leven van Barbara van Beukering afgewisseld met verhalen van (naasten van) bekende Nederlanders die vertellen over het sterfbed van een geliefde. Daarnaast geven zes deskundigen toelichting bij de verschillende situaties.

De verhalen in deze bundel gaan allemaal over hoe mensen zich verhouden tot hun eigen, aangekondigde dood en wat dat betekent voor de mensen om hen heen. Het bijzondere is, dat in tegenstelling tot de meeste boeken over rouw, in dit boek niet zo zeer wordt gekeken naar wat er na de dood gebeurt met de nabestaanden, maar dat er juist wordt beschreven hoe de stervenden er zélf mee om gingen en hoe zij zich verhielden tot hun naasten. De vraag of mensen sterven zoals ze geleefd hebben wordt verschillende keren gesteld: kun je aan je leven zien op wat voor manier je sterft? Connie Palmen heeft daarover een keer gezegd: ”Ik denk dat het behoort tot het gebied van het onvoorstelbare. Je kunt ook niet voorspellen of je goed of fout bent in de oorlog. Je hoopt natuurlijk dat je zo iemand bent, maar je weet tot het moment zelf niet of je behoort tot de dappere of bange mensen.”

De verhalen van de bekende Nederlanders worden door henzelf of de naasten verteld. Het is best schokkend om te lezen hoe Jos Brink, toch een nationaal knuffelicoon, zich afsloot van zijn man Frank Sanders tijdens zijn stervensproces. Mooi is het om te lezen hoe Hugo Claus het leven zingend verliet.

De experts die in dit boek worden aangehaald zijn het niet altijd met elkaar eens. Zij geven natuurlijk allemaal hun mening vanuit hun eigen expertise maar over een onderwerp als euthanasie bij Alzheimerpatiënten zijn er verschillen van inzicht.

De persoonlijke zoektocht waarop Barbara van Beukering ons meeneemt, bevat voor ons ook vele belangrijke inzichten. Wellicht helpt het boek ons in onze eigen moeilijke momenten.

Eveline Brunklaus

OOK publiceert elk kwartaal boekrecensies in haar tijdschrift Nabij. Dit tijdschrift wordt gemaakt door vrijwilligers, allen lotgenoten. Na publicatie in de Nabij verschijnt de recensie online. Wil jij een boek aan de redactie sturen, zodat het op de OOK-site komt? Stuur de redactie een recensie-exemplaar. Mail: redactie@oudersoverledenkind.nl.