Boekrecensie
‘Ik weet niet wat ik zeggen moet’
Stuntelen mag. Stuntelen is vele malen beter dan negeren. Dat is een van de belangrijkste lessen van dit boek Ik weet niet wat ik zeggen moet…
De (aankomende) dood, het aangaan van gesprekken hierover, over verlies en rouw, roept al snel ongemak op. Wij lotgenoten zullen dit ongemak herkennen van anderen, soms is dat erg pijnlijk en verdrietig. Ik herken het ongemak ook bij mezelf. Bijvoorbeeld in hoe ik voor het overlijden van Alexandra reageerde op de dood en nabestaanden in mijn omgeving. En zelfs nu ik meer ervaring en meer woorden heb, als lotgenoot, voel ik toch een beetje schroom om dat eerste gesprek met rouwenden aan te gaan. Bel ik wel/niet aan bij die buurvrouw op die verre hoek, wiens dochter net is verongelukt? Zit ze wel op mij te wachten, wat heb ik te brengen, wat kan ik zeggen?
Dit boek helpt je op weg om het gesprek bewust aan te gaan of hoe te reageren in onverwachte situaties. Het is een gids vol praktische tips. Omdat het volgens de auteurs nooit vroeg genoeg kan zijn om over de dood te praten, is een groot deel gericht op het voeren van gesprekken over de aankomende dood, concreet of pas in een verre toekomst. Hoewel het pas in het elfde, laatste hoofdstuk gaat over wat je zegt tegen iemand in rouw, is dit boek zeker een waardevol boek voor familie, vrienden en professionals van nabestaanden. De toelichting, voorbeelden, stappenplannen en handvatten zijn nog steeds relevant.
De schrijvers hebben de visie dat verdriet er mag zijn en dat er over de dood gesproken MOET worden. Na een inleidend hoofdstuk staan ze stil bij de onderwerpen waarover je zoal in gesprek kan gaan. Daarna volgen hoofdstukken over specifieke situaties, zoals gesprekken met personen die wat verder van je afstaan, of juist dichtbij. Wat kan je doen als iemand echt niet wil praten over de dood. Hoe praat je met kinderen over ziekte en dood.
In het laatste hoofdstuk komen zoals gezegd gesprekken met rouwenden aan de orde: “Wat zeg je dan? En wat liever niet? Hoe reageer je als je onverwacht hoort dat iemand overleden is? Wat doe je op speciale dagen, zoals een sterfdag? Hoe help je een herinnering levend houden? Dit hoofdstuk geeft antwoord op onder andere die vragen. Een belangrijk uitgangspunt is ‘wees niet bang’. Laat van je horen, luister naar de verhalen en probeer ook op langere termijn te laten weten dat jij óók nog aan de overledene denkt.
Ik vond het boek makkelijk lezen, het is een praktische gids vol tips. Je wordt als lezer persoonlijk aangesproken met een begripvolle toon. Je kan het niet fout doen, stuntelen mag! Wat mij betreft een echte aanrader voor iedereen.
Cecile Bus
Mariska Overman en Rob Bruntink – Ik weet niet wat ik zeggen moet… Hoe praat je over dood, verlies en rouw?
Uitgeverij Ten Have, 2020
Concrete handvatten uit het boek:
De vijf O’s en Wees LIEF
Wat je beter NIET kan zeggen is samengevat in de vijf O’s:
- Reageren met een Oplossing
- Reageren met een Overdrijving
- Reageren met een Oordeel
- Reageren met Omdraaien
- Reageren met Opfleuren
Wat je WEL kan doen is: Wees LIEF!
- Luister naar iemands verhaal, keer op keer.
- Interesseer je voor de ander, ook na lange tijd en praat over de overledene
- Erken emoties, geef er ruimte voor, veeg ze niet van tafel
- Faciliteer, help in praktische zin
Blijf als eerste op de hoogte van nieuwe podcasts, activiteiten of nieuwsberichten en meld je aan voor onze digitale nieuwsbrief. De ‘OOK Erbij’ verschijnt maandelijks.
