Boekrecensie: Heen

Heen. Verslag van een kort leven in het nu

Uitgeverij Prometheus, 2023

Journalist Laurens Verhagen is getrouwd met Roelien en vader van twee zoons, Boris en Pieter. Als Boris een paar jaar oud is, komt geleidelijk het besef dat hij ‘anders’ is. Zijn ontwikkeling blijft steeds meer achter bij zijn leeftijdsgenoten. Aanvankelijk krijgt hij het stempel ‘autistisch’ en later komt daar bij ‘verstandelijk gehandicapt’. Pas als hij vijftien jaar oud is, wijst genetisch onderzoek uit dat er sprake is van een zeldzaam syndroom door een genetisch foutje.

Verhagen spreekt van ‘chronische rouw’ omdat je als ouder steeds meer verwachtingen over je kind en zijn toekomst moet loslaten. Naast de intensieve dagelijkse zorg, hebben Laurens en Roelien ook zorgen over de toekomst, hoe moet het verder als zij ooit niet meer voor Boris kunnen zorgen. Daarom gaan ze op zoek naar goed en veilig huis voor hem, hoe moeilijk het ook is om hun kwetsbare kind los te laten. Uiteindelijk is dat gelukt, in de weekenden komt Boris naar huis. Dan breekt in 2020 de coronatijd aan, met ingrijpende gevolgen. De dagbesteding van Boris valt weg en zijn ouders mogen niet meer op bezoek komen. Ze besluiten dan om hem weer in huis te nemen. Drie maanden verblijft hij bij hen en die verlopen voor het hele gezin heel plezierig. Als Boris net weer naar zijn woonplek is teruggekeerd, overlijdt hij totaal onverwacht aan de gevolgen van een hersentumor. Hij is dan ‘twintig jaar oud en tegelijkertijd twee’.

In Heen vertelt Verhagen op prachtige en aangrijpende wijze over zijn zoon, zijn vaderrol en de pijn en worsteling na het overlijden van Boris. Hij voelt zich schuldig dat hij de dood van Boris niet heeft kunnen voorkomen en dat hij niet bij hem was op het moment dat Boris ziek werd. Het raakte me hoe eerlijk hij terugblikt op de tijd toen Boris jonger was en hij diens gedrag vaak niet begreep en er weinig geduld voor kon opbrengen. Ook schaamde hij zich soms voor zijn kind en vertelde hij weinig over hem. Achteraf voelt hij schaamte en spijt dat hij zijn zoon tekort heeft gedaan en veel van de dagelijkse zorg aan zijn vrouw overliet. Ik denk dat Verhagen te hard over zichzelf oordeelt, want uit allerlei beschreven dagelijkse gebeurtenissen, zoals het samen grasmaaien, autorijden en boodschappen doen, blijkt de sterke en liefdevolle band tussen vader en zoon. Ik zie Boris zo voor me en de foto op de cover onderstreept zijn blije inborst. Hij werd altijd vrolijk wakker, kon schaterlachen en trad de wereld open tegemoet. Hij kon nauwelijks praten, maar zijn ouders konden hem lezen.

Verhagen heeft vroeger filosofie gestudeerd en zoekt nu houvast bij filosofen, schrijvers en muziek. Vooral de muziek en woorden van Nick Cave roepen veel herkenning bij hem op. Hij schreef een prachtige ode aan Boris en ook aan Roelien en Pieter, die allebei op hun eigen manier zo goed aanvoelden wat Boris nodig had.

Marja Bouwman

OOK publiceert elk kwartaal boekrecensies in haar tijdschrift Nabij. Dit tijdschrift wordt gemaakt door vrijwilligers, allen lotgenoten. Na publicatie in de Nabij verschijnt de recensie online. Wil jij een boek aan de redactie sturen, zodat het op de OOK-site komt? Stuur de redactie een recensie-exemplaar. Mail: redactie@oudersoverledenkind.nl.