Recensie: Een coupé verder…

Op 13 april 2011 werd Renske Hekman in de hal van haar appartement in Baflo met een brandblusser doodgeslagen door haar vriend Alasam Samarie. Op de vlucht stuit hij op motoragent Dick Haveman die hem probeert aan te houden. Er ontstaat een worsteling, Samarie slaagt erin het dienstwapen van de agent te bemachtigen en schiet op Haveman, die dodelijk wordt getroffen. Een omstander wordt geraakt in zijn been. Uiteindelijk wordt Samarie overmeesterd door de politie, waarbij werd geschoten en Samarie door vijf kogels werd geraakt. Aan deze gebeurtenissen wordt sindsdien in de media gerefereerd als ‘het drama van Baflo’.

In dit bijzondere boek vertelt Eddy Hekman, de vader van Renske, zijn verhaal over wat er aan deze dag voorafging en hoe het daarna verder ging. Over de toevallige ontmoeting tussen Renske en Samarie in een treincoupé en hun relatie. Samarie is als 15-jarige vanuit Benin naar Nederland gevlucht. Een jarenlange asielprocedure volgt vol onzekerheid en eindeloos wachten. Hij verdient zijn geld met vijf verschillende krantenwijken en leeft zijn leven zo goed mogelijk ‘in de schaduw van de maatschappij’ zoals Hekman schrijft.

Net voor de fatale gebeurtenissen heeft Samarie te horen gekregen dat zijn verzoek om een verblijfsvergunning op medische gronden in hoger beroep definitief is afgewezen. Dit was zijn laatste kans op een legaal verblijf in Nederland. Renske en Samarie bespraken de mogelijkheid om te trouwen of samen te wonen, maar ook dat blijkt niet eenvoudig omdat Samarie niet over de juiste papieren beschikt.

De (mogelijk) rol van medicatie 
Samarie was onder behandeling bij een psychiater en gebruikte antidepressiva. Eddy Hekman en zijn vrouw Lieuwkje hebben het gevoel dat het medicijngebruik van invloed is geweest op het gedrag van Samarie. Er zijn enkele voorbeelden van plotseling en oncontroleerbaar agressief gedrag bekend die gelinkt worden aan het middel paroxetine, een antidepressivum dat Samarie gebruikte. Zeker in een fase van afbouw van een dergelijk medicijn, wat bij Samarie juist op dat moment speelde.

De gebeurtenissen passen voor hen totaal niet bij de Samarie die zij in de twee voorafgaande jaren hebben leren kennen en als vriend van Renske in hun gezin hebben opgenomen. Zij besluiten Samarie te helpen; ze zoeken hem op in de gevangenis en ondersteunen hem in de rechtszaak die volgt. Voor buitenstaanders is dit moeilijk te begrijpen. ‘Maar buitenstaanders oordelen snel en hebben weinig zicht op de vele kleuren die te zien zijn’, stelt Lieuwkje Hekman in haar verklaring tegenover de rechtbank. Eddy en Lieuwkje vinden dat hun keuze recht doet aan hun dochter, zij willen loyaal blijven aan Renske.

Boek is beschouwend, genuanceerd maar ook vol herinneringen
De rechtszaak bij de rechtbank en vervolgens het hoger beroep worden uitvoerig beschreven, dit hele proces duurt zes jaar en beweegt zich steeds tussen uitersten, zowel wat de uitkomst als het inschakelen van deskundigen en de inhoudelijke behandeling betreft. Eddy en zijn vrouw houden zich hier intensief mee bezig. Daarnaast schrijft Hekman als vader indringend en ontroerend over herinneringen, verdriet en schuldgevoel na de dood van Renske. En passant rekent hij af met naar hem geuite clichés zoals dat de rechtszaak en het schrijven van het boek hem zouden helpen bij de verwerking van het drama. Hij ervaart dat niet zo en aan het woord ‘verwerken’ heeft hij een grote hekel gekregen.

Dit boek is in een beschouwende en zeer genuanceerde stijl geschreven. Hekman laat zien dat er meerdere kanten aan een verhaal zitten. Hij vraagt op overtuigende wijze aandacht voor de menselijke kant van de asielprocedure en gerechtelijke procedures en voor de invloed van medicijngebruik op gedrag. Maar hij wil nadrukkelijk niet spreken van vergeving, want dat is onmogelijk. De nagedachtenis van Renske en wat zij gewild zou hebben staat voor haar ouders voorop.

Ook het verhaal van Samarie komt naar voren in de vorm van brieven die hij vanuit de gevangenis schreef. Brieven die getuigen van medeleven aan de nabestaanden en heel veel spijt en schuldgevoel over wat hij heeft gedaan.
Een boek dat stil maakt en nog lange tijd in je hoofd blijft zitten.

Eddy Hekman – Een coupé verder…
Over het drama van Baflo, wat eraan voorafging en wat erop volgde.

Uitgeverij Passage, 2017

Meer blogs

17 mei 2018

Boek: Rouw op mijn dak

Lees de OOK-recensie over het boek Rouw op mijn dak van Martin Los. Martin is opgeleid als gereformeerd predikant. Hij kreeg vijf kinderen en stapte daarna over naar de RK kerk. Hij schrijft over het verlies van zijn dochter, over rouw en zijn ervaring als lotgenoot.

Lees meer

10 september 2020

Recensie: Ik had je gedacht mijn kind

OOK recenseert boeken over verlies. Casper van Koppenhagen vertelt over het verlies van zijn zoons Lennard en Simon binnen een jaar tijd, en over het IVF-traject dat volgt en geen succes heeft.

Lees meer
Spring naar toolbar