OOK recensie: Rouwwerk

Rouw is hard werk maar je kan het niet ontwijken

“Verdriet kent een eigen momentum en ons rouwwerk bestaat eruit dat we manieren moeten vinden om dat te uiten en onszelf erdoorheen te loodsen, in het besef dat het met de tijd verandert en dat het op zijn beurt ons verandert.” In het nawoord van ‘Rouwwerk’ geeft schrijfster en rouwtherapeute Julia Samuel deze samenvatting van wat ze in de hoofdstukken daarvoor heeft aangetoond en uitgelegd.

‘Rouwwerk’ bestaat uit verschillende delen. De hoofdmoot van het boek bestaat uit verhalen uit haar praktijk van mensen die in de rouw zijn en die de schrijfster heeft geholpen een stap verder te komen. Hoewel er in rouw natuurlijk altijd elementen zijn die algemener zijn, heeft Julia Samuel goed begrepen dat er verschil is tussen het verliezen van een ouder, een broer of zus, een partner of een kind. Elk van deze situaties wordt apart besproken in het boek. Zij neemt de lezer mee in de gesprekken die ze voerde met Farziah, de vrouw wiens zus in Pakistan gediagnosticeerd werd met ALS en die zij op een afstand via Skype moest zien wegkwijnen. Of met Phil en Anette die hun dochter Amber vonden in het zwembad van hun vakantievilla en die de beelden van hun verdronken dochter maar niet van hun netvlies kregen.

Samuel laat eerst haar cliënten aan het woord en voegt aan het eind van elk hoofdstuk een reflectie toe: hier gaat ze in op de bijzonderheden van de rouw van mensen die ze zojuist heeft gesproken. Deze reflectie leest als een advies aan mensen die in een zelfde situatie verkeren. Bijzonder is het laatste hoofdstuk ‘Je eigen dood’ met daarin ervaringen van cliënten. In dit hoofdstuk wordt duidelijk dat ook je eigen aangekondigde dood rouw veroorzaakt. Je moet erin berusten dat jouw leven is afgelopen en dat er voor jou geen of weinig toekomst meer is.

Een boek met een waaier aan gevoelens en ervaringen
‘Rouwwerk’ is een boek dat uitnodigt om alleen het deel te lezen dat op jou van toepassing is. Je leest over lotgenoten en dat biedt troost. Maar deze manier van lezen doet echter geen recht aan het boek. In ‘Rouwwerk’ komt een waaier aan gevoelens en ervaringen voorbij. Naast de ervaringen van ouders bijvoorbeeld, die zich schuldig voelen over de dood van hun kind, zien we ook hoe broers en zussen over het hoofd worden gezien, hoe moeilijk het is om te leven als een naaste zichzelf van het leven heeft beroofd en nog vele andere ervaringen. Samuel gaat in op de reacties van de omgeving: liefdevol, geduldig maar ook bot en onverschillig. Doordat ze zoveel verschillende aspecten van rouw laat zien, zal het voor veel lezers herkenbaar zijn.

Pijlers van persoonlijke kracht
Na de verhalen van de cliënten uit haar praktijk voegt Samuel in het laatste deel van het boek haar theorie toe: pijlers van persoonlijke kracht. Hierin vat ze veel van wat daarvoor ter sprake is gekomen nog eens samen in acht pijlers. Veel van wat ze hier vertelt is al eerder aan bod gekomen en lijkt daarom misschien overbodig. Maar het is wel prettig dat een aantal waarheden van het omgaan met rouw nog even op een rijtje worden gezet. Zo schrijft ze hoe belangrijk het is om je grenzen aan te geven wanneer je rouwt, omdat de mensen om je heen soms nogal sturend zijn. “Durf ook nee te zeggen” is één van haar tips.

‘Rouwwerk’ is een boek dat de rouwende kan helpen bij inzicht in zijn of haar eigen rouw. Het is een compleet boek dat door de persoonlijke ervaringen erg goed te lezen is. Het is een boek waaruit een ieder kan halen wat hij of zij zoekt.

Julia Samuel – Rouwwerk. Liefde, verlies en verder leven.
Vertaald uit het Engels door Miebeth van Horn en Anne-Marie Vervelde. Uitgeverij Balans, 2017

Meer blogs

15 augustus 2020

Recensie: Gelukkig hebben we de foto’s nog

OOK recenseert boeken over verlies. Marcel Langedijk vertelt over de worsteling van zijn broer met depressies en alcoholisme en zijn besluit: euthanasie.

Lees meer

2 december 2020

Recensie: Kan ik iets voor je doen?

Lees hier de recensie van het boek van wilma koolstra. Zij is lotgenoot en schreef ‘Kan ik iets voor je doen’.

Lees meer