boekrecensie-het-is-net

‘Het is net alsof ik hier niet hoor…’

Andy Sanders & René Diekstra
‘Het is net alsof ik hier niet hoor…’
Leven en dood van een dertienjarige

Op 22 juli 1987 beëindigt de 13-jarige Saskia haar leven door van een flatgebouw te springen. Voor haar omgeving gebeurt dit totaal onverwachts. Saskia liet een kort afscheidsbriefje na en daarnaast een enorme hoeveelheid dagboeken, brieven, tekeningen en zelfs een complete roman. Haar vader Andy Sanders vraagt zich af of deze ‘nalatenschap’ van Saskia de vragen rond het waarom van haar dood beantwoordt en of alles wat zij heeft geschreven misschien van belang kan zijn voor andere kinderen met soortgelijke problemen. Daarom zoekt hij in 1989 contact met René Diekstra, hoogleraar psychologie, internationaal onderscheiden voor zijn onderzoek naar zelfdoding en preventie. Diekstra bestudeert een aantal dagboeken en neemt interviews af bij mensen uit de directe omgeving van Saskia. Door allerlei oorzaken komt het er niet van om de beschikbare informatie af te ronden tot een boek. Voor Sanders speelt mee dat hij ervaart dat het schrijven over zijn dochter te ingrijpend is om naast zijn werk te kunnen doen. Pas na zijn pensionering pakt hij de draad weer op en nu is het boek, bijna dertig jaar na de dood van Saskia, alsnog verschenen.

Het eerste deel van het boek is een brief van Sanders aan zijn dochter Saskia. Hij beschrijft daarin zijn herinneringen aan zijn bijzondere dochter. Saskia was een zeer intelligent, gevoelig en creatief meisje. Zij was altijd aan het schrijven en tekenen en vanaf haar negende jaar schreef zij dagboeken. Na de scheiding van haar ouders, Saskia is dan 7 jaar oud, blijft zij met haar oudere zus bij haar moeder en stiefvader wonen. Haar vader, die 200 km verderop woont, ziet zij dan alleen in weekends en vakanties. Zij verheugen zich er altijd op elkaar weer te zien. Sanders schrijft vervolgens aan Saskia over de dag van haar dood en de intense rouw die daar op volgde. Vier jaar na haar dood belooft hij haar altijd te zullen gedenken en daar is dit boek een tastbaar en ontroerend bewijs van. Ook legt hij tegenover Saskia en zichzelf verantwoording af over het verleden, omdat hij nog altijd worstelt met de vraag of haar zelfdoding te voorkomen was geweest. Terugkijkend zijn er enkele momenten geweest waar op duidelijk was dat het niet goed met Saskia ging. Sanders heeft dat toen onvoldoende gezien en er daarom niet goed op gereageerd. Dat spijt hem nog steeds.

Het tweede deel van het boek is een brief van Diekstra aan Sanders. Diekstra baseert zich vooral op de teksten van Saskia. Hij geeft aan dat de ‘nalatenschap’ van Saskia heel bijzonder is. Zij heeft zoveel en zo scherpzinnig geschreven over haar gedachten en gevoelswereld, dat dit uniek is voor een meisje van die leeftijd. Haar dagboek was haar uitlaatklep, maar uiteindelijk ook haar valkuil. Al schrijvend trok zij zich steeds meer terug in een eigen fantasiewereld. Met mensen uit haar omgeving sprak zij niet over haar depressieve gevoelens en de negatieve gedachten die zij had over zichzelf, haar omgeving en haar toekomst. Uit haar dagboek blijkt dat zij al langere tijd bezig was met gedachten over de dood en zelfdoding. Diekstra reconstrueert de aanloop tot de fatale beslissing van Saskia. Hij concludeert dat er in de omgeving van Saskia her en der brokjes informatie over haar gemoedstoestand bekend waren, maar dat deze niet werden gedeeld. Dat betekent dat niemand het overzicht had en heeft onderkend hoe ernstig zij er aan toe was. Opmerkelijk in dit verband is dat de therapeut bij wie zij het laatste jaar van haar leven onder behandeling was, na haar dood aan de ouders vertelt geen depressiviteit of suiciditeit bij Saskia te hebben opgemerkt. Diekstra noemt het daarom ‘een verantwoordelijkheid van velen’ dat er niet tijdig is ingegrepen. De oproep van Diekstra is om open te staan voor signalen van depressiviteit en eenzaamheid van jongeren en deze altijd serieus te nemen, hoe jong een kind ook is.

Het boek is in de eerste plaats een prachtig en indrukwekkend in memoriam van een vader voor zijn dochter. De beschouwing van Diekstra geeft vanuit een helikopterview inzicht in de psychische problemen van Saskia. Door de persoonlijke briefvorm vormt het een mooie aanvulling op de brief van Sanders.

Hopelijk kan het boek andere ouders en jongeren steunen, troosten of inzicht geven. De geschiedenis van Saskia maakt echter ook pijnlijk duidelijk hoe moeilijk het is om werkelijk te bevatten wat er in een ander omgaat, ook als het je eigen kind is en zelfs voor een professionele hulpverlener.

Op internet is een radiointerview met beide auteurs te beluisteren: http://www.npo.nl/nieuwsshow/24-09-2016/RBX_AT_4190242/RBX_AT_5234002

Uitgeverij Prometheus, 2016
ISBN 978 90 446 3128 9
Prijs € 16,95

 

 

 

Meer blogs

21 juli 2016

“Tonio” van A.F.Th van der Heijden

Een detectiveachtige reconstructie van de laatste dagen van Tonio’s leven. Herinneringen, dagboekpassages, beschrijvingen van vrienden, familie en gebeurtenissen.

Lees meer

16 december 2016

ALS OUDER JE KIND KWIJT MOETEN RAKEN

‘Ooit zien we elkaar weer’ vertaalt het verdriet van de ouders die dit van dichtbij moeten meemaken. Van ouders die afscheid moeten nemen van een kind.

Lees meer